Aardingssystemen zijn een fundamenteel onderdeel van elektrische veiligheid. Ze beschermen zowel mensen als materieel tegen de gevaren van elektrische storingen, zoals kortsluiting en blikseminslag. Een correct functionerend aardingssysteem leidt gevaarlijke stromen veilig af naar de aarde. Toch wordt het belang van periodieke inspectie en meting van deze systemen vaak onderschat. Vertrouwen op een eenmalige installatie zonder verdere controle is een risico dat u niet wilt nemen. Dit artikel legt uit waarom regelmatige controle van uw aardingssystemen belangrijk is voor een veilige werkomgeving. We bespreken hoe een aardingssysteem werkt, welke veelgemaakte fouten de effectiviteit ervan kunnen ondermijnen, en waarom een visuele inspectie alleen niet volstaat. Tot slot geven we praktische adviezen voor het correct uitvoeren van inspecties en metingen.
Hoe werkt een aardingssysteem?
Een aardingssysteem is in belangrijke mate een directe, geleidende verbinding tussen elektrische installaties of apparatuur en de aarde zelf. De aarde fungeert als een groot elektrisch reservoir dat een aanzienlijke hoeveelheid stroom kan opnemen zonder dat de spanning significant stijgt.
Bij een storing, zoals een defect waarbij een stroomvoerende draad de metalen behuizing van een apparaat raakt, ontstaat een gevaarlijke situatie. Zonder aarding zou de behuizing onder spanning komen te staan. Wie het apparaat aanraakt, kan een levensgevaarlijke schok krijgen, omdat het lichaam dan de weg van de minste weerstand naar de aarde vormt.
Een correct geïnstalleerd aardingssysteem biedt een alternatieve, zeer lage weerstandsroute. De storingsstroom vloeit onmiddellijk via de aardleiding weg naar de aarde. Dit veroorzaakt een hoge stroompiek die de zekering of aardlekschakelaar activeert, waardoor de stroomtoevoer direct wordt onderbroken. Zo wordt het gevaar geneutraliseerd voordat iemand letsel kan oplopen of er brand kan ontstaan.
Veelgemaakte fouten die de veiligheid ondermijnen
De effectiviteit van een aardingssysteem hangt volledig af van de correcte installatie en het onderhoud. Helaas worden er in de praktijk regelmatig fouten gemaakt die de veiligheid in gevaar brengen.
Enkele veelvoorkomende problemen zijn:
- Slechte verbindingen: Corrosie, losse klemmen of onjuist aangedraaide bouten kunnen de weerstand van de verbindingen verhogen, waardoor storingsstroom niet goed kan worden afgevoerd.
- Beschadigde aardleidingen: Een aardleiding kan tijdens bouwwerkzaamheden of door slijtage breken of beschadigd raken, waardoor het gehele aardingssysteem onbetrouwbaar wordt. Het gebruik van een schakelkast op maat kan hierbij helpen, omdat deze speciaal is ontworpen voor de installatie en zorgt voor een veilige en correcte aansluiting van alle componenten.
- Onjuiste materiaalkeuze: Materialen die niet geschikt zijn voor de omgeving leiden tot snelle corrosie of mechanische defecten, zowel bij de aardelektrodes als bij de verbindingen.
- Veranderingen in de bodemgesteldheid: De weerstand van de aarde is niet constant. Droogte, vorst of veranderingen in de grondwaterstand kunnen de aardingsweerstand aanzienlijk verhogen, waardoor het systeem minder effectief wordt.
Deze gebreken zijn vaak niet direct zichtbaar, maar maken een aardingssysteem onbetrouwbaar.
Waarom een visuele inspectie niet voldoende is
Een visuele controle is een belangrijk eerste onderdeel van elke inspectie. U kunt hiermee controleren op duidelijke gebreken zoals losse verbindingen, zichtbare corrosie of mechanische beschadigingen aan de aardleidingen. Hoewel nuttig, is een visuele inspectie alleen volstrekt onvoldoende om de veiligheid en functionaliteit van een aardingssysteem te garanderen.
De belangrijkste parameter van een aardingssysteem is de totale weerstand naar aarde, ook wel de spreidingsweerstand genoemd. Deze waarde geeft aan hoe effectief het systeem storingsstromen kan afvoeren. Deze weerstand kan niet visueel worden vastgesteld; hiervoor is een specialistische meting noodzakelijk.
Een systeem dat er aan de oppervlakte perfect uitziet, kan ondergronds een te hoge weerstand hebben door corrosie van de aardelektrode of veranderingen in de bodem. Alleen met een meting kan de daadwerkelijke prestatie van het systeem objectief worden vastgesteld en gecontroleerd of het nog voldoet aan de normen.
Hoe en wanneer inspecteert u een aardingssysteem?
Een systematische aanpak van inspectie en meting is belangrijk voor het waarborgen van de veiligheid. Volg deze praktische adviezen om uw aardingssystemen betrouwbaar te houden.
Frequentie van inspectie
De inspectiefrequentie hangt af van diverse factoren, zoals de wettelijke eisen (bijvoorbeeld vanuit het Bouwbesluit of NEN-normen), de omgevingsomstandigheden (corrosieve omgevingen vereisen vaker controle) en het type installatie. Als algemene richtlijn wordt aanbevolen om aardingssystemen periodiek te laten inspecteren, bijvoorbeeld elke drie tot vijf jaar. Voor kritische installaties of in risicovolle omgevingen kan een jaarlijkse inspectie noodzakelijk zijn.
De inspectie en meetprocedure
Een volledige inspectie bestaat uit meerdere stappen:
- Visuele inspectie: Begin met een grondige visuele controle van alle toegankelijke onderdelen van het aardingssysteem. Controleer op corrosie, losse verbindingen en fysieke beschadigingen.
- Meting van de spreidingsweerstand: Laat een gekwalificeerde technicus de spreidingsweerstand van de aarding meten met een specialistische aardingsmeter. Dit is de meest kritische meting om de effectiviteit van het systeem te bepalen.
- Continuïteitsmeting: Meet de weerstand van de aardleidingen zelf om te controleren op eventuele onderbrekingen of hoge weerstanden in de verbindingen tussen de apparatuur en de hoofdaardrail.
- Gebruik van gekalibreerde meetapparatuur: Zorg ervoor dat de gebruikte meetinstrumenten jaarlijks gekalibreerd worden. Niet gekalibreerde apparatuur kan onnauwkeurige meetresultaten geven, wat leidt tot een vals gevoel van veiligheid.
Registratie van resultaten
Een goede administratie is van groot belang. Documenteer alle inspecties en metingen in een logboek. Noteer de datum, de naam van de inspecteur, de gebruikte meetapparatuur en de gemeten waarden. Deze registratie biedt een historisch overzicht waarmee u trends kunt signaleren, zoals een langzaam toenemende aardingsweerstand. Dit stelt u in staat om proactief onderhoud te plegen voordat er een gevaarlijke situatie ontstaat.
Neem de veiligheid van uw aarding serieus
Een aardingssysteem is een stille beschermer die pas zijn waarde bewijst wanneer het echt misgaat. Vertrouwen op een systeem zonder het periodiek te controleren, is een onacceptabel risico. Door regelmatige, professionele inspecties en metingen uit te voeren, zorgt u ervoor dat uw aardingssysteem betrouwbaar blijft en de veiligheid van mensen en materieel gewaarborgd is. Wacht niet tot het te laat is; maak van de periodieke inspectie van uw aardingssystemen een vast onderdeel van uw veiligheidsbeleid.
